Zadanie 3 w części ustnej B1: rozmowa z egzaminatorem w sytuacji z życia

Na czym polega zadanie

Trzecie zadanie to sytuacja komunikacyjna. Według instrukcji do przykładowych testów z 2017 i 2019 r. trzeba w tej części egzaminu m.in. „odegrać rolę w dialogu z członkiem komisji”. Egzaminator gra drugą osobę, np. urzędnika, sprzedawcę, pracownika rejestracji albo sąsiada.

W przykładowych testach Komisji polecenie opisuje krótko sytuację i zwraca się do osoby zdającej per „Pani / Pan”. W teście z 2019 r. trzeba zadzwonić do cukierni i ustalić szczegóły zamówienia tortu, a w teście z 2017 r. zapytać w informacji na dworcu o pociąg. Za to zadanie można tam dostać 6 punktów. Poprawność językowa jest oceniana osobno, dla całej części ustnej.

Według tej samej instrukcji masz około 5 minut na przygotowanie całego zestawu, a zadania można wykonać w dowolnej kolejności.

Jakie sytuacje i role przewidują standardy

Standardy B1 w załączniku nr 1 do rozporządzenia wymieniają wśród wypowiedzi dialogowych prostą rozmowę telefoniczną, dialog intencjonalny (oparty na funkcjach z katalogu A, np. prośba, pytanie o informacje, propozycja), dialog tematyczny i krótką dyskusję. Role, w których możesz wystąpić, to m.in.:

• klient, konsument, kupujący;
• petent w urzędzie;
• pacjent;
• podróżny;
• pracownik;
• właściciel albo wynajmujący mieszkanie;
• gość, znajomy, kolega;
• uczestnik rozmowy telefonicznej.

Katalog A tych samych standardów wymienia funkcje językowe, które warto umieć na B1. W scenkach przydają się najczęściej: rozpoczynanie i kończenie rozmowy, pytanie o informacje, prośba, proponowanie oraz przyjmowanie i odrzucanie propozycji, przepraszanie, dziękowanie, wyrażanie zadowolenia i niezadowolenia.

Z tego wynikają typowe scenki do ćwiczeń: wizyta w urzędzie, umówienie wizyty u lekarza, reklamacja w sklepie, wynajem mieszkania, pytanie o pociąg albo autobus, zamówienie usługi przez telefon, sprawa z sąsiadem.

Plan rozmowy w pięciu krokach

To nasza metoda, a nie wymaganie Komisji.

1. Powitanie i cel. Od razu powiedz, po co dzwonisz albo przychodzisz. „Dzień dobry, dzwonię w sprawie zamówienia.”
2. Szczegóły. Zadaj pytania albo podaj informacje: co, kiedy, gdzie, ile, za ile, dla kogo.
3. Reakcja na problem. W rozmowie może pojawić się trudność: nie ma terminu, towar jest za drogi, coś nie działa. Zaproponuj inne rozwiązanie albo poproś o propozycję.
4. Potwierdzenie. Powtórz najważniejsze ustalenia. „Czyli w piątek o 17:00, tak?”
5. Podziękowanie i pożegnanie. „Dziękuję bardzo. Do widzenia.”

Prowadź rozmowę aktywnie. Pytaj, proponuj, reaguj na to, co mówi egzaminator, a nie tylko odpowiadaj „tak” albo „nie”.

Zwroty grzecznościowe bez form rodzajowych

Wiele typowych zwrotów zależy od rodzaju: „chciałbym” albo „chciałabym”, „byłbym wdzięczny” albo „byłabym wdzięczna”. Jeśli wolisz ich uniknąć, są proste odpowiedniki:

Do egzaminatora w roli urzędnika albo sprzedawcy zwracaj się per „pan” albo „pani” z czasownikiem w trzeciej osobie: „Czy może mi pani pomóc?”. Standard B1 wymaga, żeby rejestr oficjalny i nieoficjalny pasował do sytuacji. Jeśli w scenie rozmawiasz z kolegą albo sąsiadem w Twoim wieku, możesz mówić na „ty”.

Przykład: nasza scenka, nasz dialog

To nasz przykład, nie zadanie z egzaminu. E to egzaminator, Z to osoba zdająca.

Sytuacja: Dzwonisz do przychodni, żeby umówić wizytę u lekarza rodzinnego. Termin, który proponuje rejestracja, Ci nie pasuje.

E: Przychodnia „Zdrowie”, dzień dobry. Z: Dzień dobry. Dzwonię, żeby umówić wizytę u lekarza rodzinnego. E: Najbliższy wolny termin jest w czwartek o 10:00. Z: Niestety w czwartek rano pracuję. Czy jest możliwy termin po południu albo w piątek? E: W piątek mamy wolne miejsce o 16:30. Z: Dobrze, to mi pasuje. Czy muszę coś ze sobą zabrać? E: Proszę zabrać dokument tożsamości i wyniki badań, jeśli pan / pani je ma. Z: Rozumiem. Czyli w piątek o 16:30, dokument i wyniki badań, tak? E: Tak, zgadza się. Z: Bardzo dziękuję. Do widzenia.

Co tu działa: cel jest od razu, jest reakcja na problem i własna propozycja, jest pytanie dodatkowe i potwierdzenie ustaleń.

Typowe pułapki dla osób mówiących po ukraińsku i rosyjsku

To nasze obserwacje, nie lista Komisji.

• „Wy” zamiast „pan / pani”. Do jednej obcej osoby nie mówi się po polsku „Czy wy macie…?”. Poprawnie: „Czy ma pan / pani…?”. Do kilku osób: „Czy mają państwo…?”.
• „Dzwonić do” + dopełniacz. „Dzwonię do przychodni”, „do cukierni”, „do urzędu”, a nie „dzwonię w przychodnię”.
• „Pytać o” + biernik. „Pytam o pociąg do Wrocławia”, „pytam o cenę”.
• „Poproszę…” zamiast „Daj…”. W sklepie albo w kawiarni mówi się „Poproszę kawę”. Forma „Daj mi…” do obcej osoby brzmi po polsku niegrzecznie.
• Zbyt krótkie odpowiedzi. „Tak”, „dobrze”, „nie wiem” to za mało. Dodaj jedno zdanie: dlaczego, kiedy, co proponujesz.

Jak ćwiczyć

1. Wybierz sytuację z listy: urząd, lekarz, sklep, mieszkanie, dworzec, telefon.
2. Wypisz 3–4 informacje, które musisz uzyskać albo przekazać.
3. Poproś kogoś znajomego, żeby zagrał drugą osobę i utrudnił rozmowę jednym problemem. Możesz też zagrać obie role.
4. Nagraj rozmowę i sprawdź: czy jest cel, pytania, reakcja na problem, potwierdzenie i pożegnanie?

Pozostałe zadania części ustnej omawiamy w artykułach Opis ilustracji i Monolog. Daty sesji są na stronie Terminy egzaminów.

FAQ

Kto gra drugą osobę w scence?

Członek komisji. Instrukcja do przykładowych testów z 2017 i 2019 r. mówi o odegraniu roli „w dialogu z członkiem komisji”.

Co zrobić, jeśli nie zrozumiem, co mówi egzaminator?

Poproś o powtórzenie albo wyjaśnienie. Standard B1 opisuje to jako jedną z umiejętności na tym poziomie: „prosząc, gdy zachodzi potrzeba, o powtórzenie, wyjaśnienie, przeliterowanie”.

Czy mogę wymyślać szczegóły?

Tak. To scenka, więc imię, datę czy problem możesz wymyślić, jeśli pasują do sytuacji z polecenia. Ważne, żeby rozmowa była logiczna.

Czy muszę zwracać się per „pan” / „pani”?

To zależy od sytuacji. W urzędzie, u lekarza czy w sklepie tak. Z kolegą albo sąsiadem w Twoim wieku możesz mówić na „ty”. Standard B1 mówi o formach rejestru oficjalnego i nieoficjalnego „odpowiednio do sytuacji”.