Zadanie 2 w części ustnej B1: monolog na podany temat

Na czym polega zadanie

Drugie zadanie w zestawie to samodzielna wypowiedź, czyli monolog na podany temat. W przykładowych testach Komisji tematy dotyczą codziennego życia, np. rodziny albo rzeczy, które są dla kogoś ważne, a w teście z 2019 r. polecenie prosi też o uzasadnienie wypowiedzi. Za wykonanie tego zadania można tam dostać 7 punktów. Poprawność językowa jest oceniana osobno, dla całej części ustnej.

Według instrukcji do przykładowych testów masz około 5 minut na przygotowanie całego zestawu, zadania można wykonać w dowolnej kolejności, a członkowie komisji mogą w trakcie wypowiedzi zadawać pytania.

Standardy B1 w załączniku nr 1 do rozporządzenia wymieniają m.in. takie wypowiedzi monologowe:

• o własnych zainteresowaniach, doświadczeniach, planach i marzeniach;
• streszczenie książki, filmu albo artykułu z krótkim komentarzem;
• relacja z wydarzenia, proste opowiadanie;
• opinia na określony temat z krótkim uzasadnieniem.

Tematy pochodzą z katalogu tematycznego B1. Ma on 16 bloków: człowiek; dom, mieszkanie, otoczenie; życie codzienne; czas wolny i rozrywka; podróże; stosunki społeczne; zdrowie i higiena osobista; edukacja; praca; zakupy; żywność i napoje; usługi; miejsca; środowisko naturalne; tradycje, zwyczaje i święta; tematy ogólne.

Plan wypowiedzi: teza, dwa argumenty, podsumowanie

To nasza metoda, a nie wymaganie Komisji. Jest prosta, więc łatwo ją zapamiętać w stresie.

1. Teza. Jedno lub dwa zdania: co myślisz albo o czym będziesz mówić. „Moim zdaniem lepiej mieszkać w dużym mieście, przynajmniej w młodym wieku.”
2. Pierwszy argument z przykładem. Dlaczego tak myślisz i jak to wygląda w praktyce.
3. Drugi argument z przykładem. Inny powód. Najlepiej z Twojego życia.
4. Druga strona. Jedno zdanie o tym, co mówią osoby, które myślą inaczej. To pokazuje, że umiesz porównać dwa punkty widzenia.
5. Podsumowanie. Wróć do tezy jednym zdaniem.

Jeśli temat nie wymaga opinii, np. „Proszę opisać swój ulubiony sposób spędzania czasu”, plan jest podobny: co to jest, jak to wygląda, dlaczego to lubisz, krótkie podsumowanie.

Jeśli komisja pozwala na notatki, w czasie przygotowania zapisz tylko słowa kluczowe do każdego punktu, a nie całe zdania. Czytanie gotowego tekstu z kartki brzmi sztucznie, a słowa kluczowe pomagają mówić płynnie.

Zwroty łączące

Przykład: nasz temat, nasza odpowiedź

To nasz przykład, nie zadanie z egzaminu.

Temat: Gdzie lepiej mieszkać: w dużym mieście czy w małej miejscowości? Proszę uzasadnić swoją wypowiedź.

Moim zdaniem lepiej mieszkać w dużym mieście, przynajmniej w młodym wieku. Po pierwsze, w dużym mieście łatwiej znaleźć pracę. Na przykład w mojej firmie pracują osoby z całej Polski, bo w mniejszych miejscowościach nie ma takich ofert. Po drugie, w mieście jest więcej możliwości spędzania wolnego czasu. Mogę wieczorem pójść do kina, na koncert albo na kurs języka i nie muszę jechać godzinę samochodem. Z drugiej strony rozumiem osoby, które wolą małe miejscowości. Tam jest ciszej, mieszkania są tańsze, a ludzie często lepiej się znają. Może kiedyś, gdy będę mieć dzieci, też tak pomyślę. Ale teraz duże miasto bardziej mi odpowiada. Podsumowując, uważam, że duże miasto daje więcej możliwości, dlatego na razie nie chcę się przeprowadzać.

Co tu działa: jest teza, dwa argumenty z przykładami, druga strona i podsumowanie. Zdania łączą słowa „po pierwsze”, „na przykład”, „z drugiej strony”, „podsumowując”. Są też różne czasy: teraźniejszy i przyszły.

Jak nie zamilknąć w połowie

• Miej zwroty na zyskanie czasu. „Muszę się chwilę zastanowić”, „Jak to powiedzieć…”, „Wracając do tematu…”. Lepsza krótka pauza z takim zwrotem niż cisza.
• Gdy zabraknie argumentu, dodaj przykład z życia. O sobie, o znajomych, o swoim mieście. Przykład zawsze da się rozwinąć.
• Gdy zabraknie słowa, powiedz to inaczej. „To jest miejsce, gdzie…”, „Chodzi mi o to, że…”.
• Gdy komisja zada pytanie, potraktuj je jako pomoc. Pytanie zwykle wskazuje, co możesz jeszcze powiedzieć. Odpowiedz pełnym zdaniem, a nie jednym słowem.
• Nie ucz się monologów na pamięć. Temat na egzaminie może być inny, a wyuczony tekst trudno dopasować. Lepiej ćwiczyć plan i zwroty na wielu tematach.

Typowe pułapki dla osób mówiących po ukraińsku i rosyjsku

To nasze obserwacje, nie lista Komisji.

• Za dużo „ja”. Po polsku zaimek zwykle się pomija, bo forma czasownika już mówi, kto to robi: „Uważam, że…”, a nie „Ja uważam, że…” w każdym zdaniu.
• „Mieć rację”. Po polsku „masz rację”, a nie kalka „jesteś prawy”.
• „Lubić” i „podobać się”. „Lubię duże miasta” (biernik), ale „Duże miasto mi się podoba” (celownik, osoba jest „komu?”).
• „Zależy od” + dopełniacz. „To zależy od pracy”, „od pogody”, „od ceny”.
• Szyk z „się” i „mi”. Naturalnie brzmi „Wydaje mi się, że…”. Forma „Mi się wydaje” jest potoczna, na egzaminie lepiej jej unikać.

Jak ćwiczyć

1. Wybierz temat z katalogu, np. praca, zdrowie, podróże, zakupy.
2. Daj sobie 5 minut na słowa kluczowe, jak w przykładowych testach.
3. Mów według planu i nagraj odpowiedź.
4. Odsłuchaj: czy jest teza, dwa argumenty, przykład i podsumowanie? Czy łączysz zdania?
5. Powtórz ten sam temat następnego dnia, ale z innymi przykładami.

Pierwsze zadanie części ustnej omawiamy w artykule Opis ilustracji na egzaminie B1. Daty sesji są na stronie Terminy egzaminów.

FAQ

Jak długo powinien trwać monolog?

Przepisy nie podają czasu dla samego zadania 2. Cała część ustna B1 trwa najwyżej 15 minut, a czas na zestaw Komisja podaje na zestawie (§ 17 ust. 2 i 5 rozporządzenia).

Czy mogę zrobić notatki?

W przykładowych testach jest około 5 minut na przygotowanie zestawu. Czy i na czym można notować, powie komisja na miejscu. Jeśli można, zapisuj tylko słowa kluczowe.

Co jeśli nie mam zdania na dany temat?

Wybierz jedną stronę i ją uzasadnij. Polecenie w przykładowym teście z 2019 r. prosi o uzasadnienie wypowiedzi, a nie o „właściwe” zdanie. Możesz też powiedzieć, że widzisz plusy obu stron, i wyjaśnić dlaczego.

Czy mogę mówić o swoim kraju?

Tak, jeśli to pasuje do tematu. Przykłady z własnego życia i kraju pomagają mówić dłużej i konkretniej.