Część ustna egzaminu B1 z języka polskiego: przebieg, czas i punkty

W skrócie

• Część ustna odbywa się po części pisemnej, tego samego dnia albo następnego.
• Losujesz jeden zestaw zadań. W przykładowych testach Komisji są w nim trzy zadania: opis ilustracji, samodzielna wypowiedź na temat i rozmowa z egzaminatorem w sytuacji z życia.
• Trwa najwyżej 15 minut.
• W przykładowych testach Komisji za część ustną można dostać 40 punktów. Próg to 50% i liczy się osobno od części pisemnej.
• Przepisy pozwalają złożyć wniosek o ponowne sprawdzenie tylko części pisemnej.

Kiedy i jak przebiega część ustna

Część ustną przeprowadza się po części pisemnej, w dniu części pisemnej albo w dniu następnym (§ 17 ust. 1 rozporządzenia). Godzinę podaje ośrodek, w którym się zapisujesz.

Na początku losujesz jeden z zestawów zadań (§ 17 ust. 4). Czas na cały zestaw Komisja podaje na samym zestawie (§ 17 ust. 5), ale na poziomie B1 część ustna nie może trwać dłużej niż 15 minut (§ 17 ust. 2).

Odpowiedzi ocenia komisja egzaminacyjna powołana przez ośrodek. W jej skład wchodzi przewodniczący, który jest egzaminatorem wpisanym na listę egzaminatorów, i co najmniej dwie inne osoby z odpowiednimi kwalifikacjami (art. 11e ust. 2 ustawy o języku polskim). Przewodniczący odpowiada za prawidłową ocenę odpowiedzi w części ustnej (§ 20 ust. 3).

W instrukcji do przykładowych testów Komisji (2017 i 2019) jest napisane, że po wylosowaniu zestawu masz około 5 minut na przygotowanie, a egzamin zaczyna się od krótkiej rozmowy z komisją egzaminacyjną. Tej rozmowy na początek nie ma w kryteriach oceny przykładowego testu. Trzy zadania można wykonać w dowolnej kolejności, a w trakcie wypowiedzi członkowie komisji mogą zadawać pytania. Jak dokładnie wygląda to w Twojej sesji, wyjaśnia komisja na miejscu.

Trzy zadania w zestawie

W przykładowych testach punkty za zadania to razem 20, a kolejne 20 punktów dotyczy poprawności językowej całej wypowiedzi.

Zadania na prawdziwym egzaminie nie są publikowane. Przykładowe zestawy z lat 2017–2019 Komisja udostępnia na stronie przykładowe testy, a zbiór zadań „Mówienie B1” na stronie zbiory zadań. Nie kopiujemy ich, tylko do nich odsyłamy.

Jak liczone są punkty

Ile jest punktów. W przykładowych testach Komisji z 2017 i 2019 r. za część ustną można dostać 40 punktów, a podział wygląda tak:

• wykonanie zadań: 20 punktów (7 + 7 + 6);
• poprawność językowa: 20 punktów, w tym gramatyka 8, słownictwo i styl 8, poprawność fonetyczna i płynność wypowiedzi 4 (w teście z 2017 r. ten punkt nazywa się „wymowa i intonacja”).

Ta punktacja pochodzi z przykładowych testów. Na prawdziwym egzaminie może być inna.

Kryteria są w zaklejonych kopertach. Przed oceną przewodniczący przy wszystkich członkach komisji otwiera koperty z kryteriami oceny zadań części ustnej i punktacją (§ 20 ust. 2). Dlatego nikt poza komisją, także my, nie zna kryteriów do konkretnego zestawu. Każda ocena „na próbę” poza egzaminem jest tylko orientacyjna.

Karta oceny. Z części ustnej komisja sporządza kartę oceny z liczbą punktów i uzasadnieniem oceny (§ 22 ust. 2).

Próg. Wynik części ustnej podaje się w procentach: to stosunek uzyskanych punktów do liczby punktów możliwych do uzyskania (§ 22 ust. 3). Żeby zdać B1 w grupie dla dorosłych, trzeba mieć co najmniej 50% z każdego modułu części pisemnej i co najmniej 50% z części ustnej (§ 23 pkt 1 lit. b).

Przykład: przy 40 punktach, jak w przykładowych testach, 19 punktów to 47,5%. Wynik całego egzaminu jest wtedy negatywny, nawet jeśli wszystkie cztery moduły pisemne są powyżej progu. Działa to też w drugą stronę: bardzo dobra część ustna nie wyrówna modułu pisemnego poniżej 50%.

W grupie dla dzieci i młodzieży zasada jest inna: 50% z całej części pisemnej razem i 50% z części ustnej (§ 23 pkt 2).

Czego wymagają standardy B1

Standardy dla każdego poziomu są w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Dla części ustnej B1 wynika z nich kilka praktycznych rzeczy.

• Rodzaje wypowiedzi. Monologi: o swoich zainteresowaniach, doświadczeniach, planach i marzeniach, streszczenie książki, filmu albo artykułu z krótkim komentarzem, relacja z wydarzenia, opis, charakterystyka, opinia z krótkim uzasadnieniem. Dialogi: prosta rozmowa telefoniczna, dialog intencjonalny, dialog tematyczny i krótka, prosta dyskusja.
• Role. W rozmowie możesz występować m.in. jako klient, konsument, petent, pracownik, podróżny, gość albo właściciel lub wynajmujący mieszkanie.
• Pytania i prośby są dozwolone. Standard opisuje osobę zdającą, która kontroluje rozmowę, „prosząc, gdy zachodzi potrzeba, o powtórzenie, wyjaśnienie, przeliterowanie”. Prośba o powtórzenie pytania to więc umiejętność opisana w standardzie B1.
• Akcent z języka ojczystego. Standard mówi wprost: „Wpływ zasad wymowy języka rodzimego może być odczuwalny, ale nie powinien zakłócać zrozumienia wypowiedzi”. Nie musisz mówić bez akcentu. Ważne, żeby Twoja wypowiedź była zrozumiała.
• Rejestr. Trzeba odróżniać sytuację oficjalną od nieoficjalnej: w urzędzie zwracasz się per „pan” albo „pani”, do znajomego na „ty”.

Wynik i co dalej

Ośrodek przekazuje informację o wyniku na piśmie w ciągu trzech dni od doręczenia mu protokołu przez komisję egzaminacyjną (§ 25 ust. 1). Po zdanym egzaminie wynik w procentach jest też w suplemencie do certyfikatu (art. 11h ust. 3 ustawy).

Wniosek o ponowne sprawdzenie można złożyć w ciągu 21 dni od otrzymania wyniku, ale przepisy dotyczą tylko części pisemnej (art. 11h ust. 4 ustawy, a od 1 stycznia 2027 r. art. 11ha). Dla części ustnej takiej procedury w przepisach nie ma. Dlatego warto od początku mówić wyraźnie i pełnymi zdaniami, a w razie wątpliwości poprosić o powtórzenie pytania.

Czy w 2027 r. coś się zmienia

Obecne rozporządzenie przestaje obowiązywać 1 stycznia 2027 r., a nowego jeszcze nie opublikowano. Według projektu rozporządzenia dołączonego do druku sejmowego nr 2361 zmienia się część pisemna B1: zamiast czterech modułów będą trzy. Czas, próg i część ustna mają zostać takie same. To projekt, więc przed sesją w 2027 r. sprawdź aktualny stan na stronie Zmiany od 2027 r.

Jak ćwiczyć w domu

To nasze wskazówki, a nie wymagania Komisji.

1. Nagrywaj się. Odpowiedz na zadanie, nagraj to telefonem i odsłuchaj. Łatwiej wtedy usłyszeć, gdzie robisz długie przerwy albo powtarzasz te same słowa.
2. Mierz czas. Sprawdź, jak długo mówisz na jeden temat bez długich przerw i w którym momencie kończą Ci się pomysły.
3. Ćwicz prośby. Przygotuj kilka zwrotów: „Przepraszam, czy można powtórzyć pytanie?”, „Nie wiem, czy dobrze rozumiem pytanie”, „Chodzi o to, że…”. Przydadzą się w każdym zadaniu.
4. Ćwicz na tematach z katalogu. Tematy egzaminu wynikają z katalogu tematów w załączniku do rozporządzenia: dom, praca, zdrowie, zakupy, usługi, podróże, edukacja, tradycje i inne.
5. Rozwiąż przykładowe zestawy Komisji i porównaj swoje odpowiedzi z zasadami oceniania w teście przykładowym.

Nie wiesz, czy B1 to dobry poziom dla Ciebie? Zobacz B1 czy B2 i test poziomu. Daty sesji są na stronie Terminy egzaminów, a wszystkie informacje o poziomie B1 na stronie Egzamin B1.

FAQ

Czy mogę poprosić egzaminatora o powtórzenie pytania?

Tak. Standard B1 w załączniku nr 1 do rozporządzenia wymienia prośbę o powtórzenie, wyjaśnienie albo przeliterowanie jako jedną z umiejętności na tym poziomie.

Co się dzieje, jeśli w części ustnej mam mniej niż 50%?

Wynik całego egzaminu jest negatywny, nawet jeśli część pisemna poszła dobrze. Próg liczy się osobno dla każdego modułu pisemnego i dla części ustnej (§ 23 rozporządzenia).

Czy mogę odwołać się od oceny części ustnej?

Przepisy przewidują wniosek o ponowne sprawdzenie tylko dla części pisemnej (art. 11h ust. 4 ustawy o języku polskim, od 2027 r. art. 11ha). Dla części ustnej takiej procedury nie ma.

Czy część ustna jest tego samego dnia co pisemna?

Tego samego dnia albo następnego (§ 17 ust. 1 rozporządzenia). Dokładną godzinę podaje ośrodek.